Το Μουσείο Ακρόπολης είναι το 11ο καλύτερο στον κόσμο
Νοεμβρίου 4, 2015
LEICA ACADEMY of CREATIVE PHOTOGRAPHY / One year studies «Διαμορφώνοντας ένα ξεχωριστό φωτογραφικό στιλ»
Νοεμβρίου 4, 2015

tovima.gr – Οι αντιφατικές όψεις του ελληνικού εκδοτικού κόσμου

Τι έδειξε η έρευνα για τον χώρο του βιβλίου που παρουσιάστηκε

στη Διεθνή Έκθεση της Φρανκφούρτης

Η καρδιά της παγκόσμιας εκδοτικής βιομηχανίας του βιβλίου χτύπησε για 67η φορά στη Φρανκφούρτη από 14 ως 18 Οκτωβρίου 2015. Η Ελλάδα κατάφερε κυριολεκτικά στο και πέντε να εξασφαλίσει την εφετινή παρουσία της στη Διεθνή Έκθεση Βιβλίου Φρανκφούρτης καθώς αυτή οριστικοποιήθηκε περίπου στα μέσα Αυγούστου, ενώ η προθεσμία για εγγραφή είχε λήξει στις 30 Ιουνίου.
Τελικά, παρά τις αντιξοότητες, συντελέστηκε ένα μικρό θαύμα από το Ελληνικό Ίδρυμα Πολιτισμού (ΕΙΠ) και η εφετινή ελληνική παρουσία ήταν αναβαθμισμένη σε σχέση με την περσινή. Οι αλλαγές εντοπίστηκαν κυρίως σε τρία σημεία: α) χωροταξική αλλαγή με νέους γείτονες (εκδοτικοί οίκοι της Γαλλίας και των γαλλόφωνων χωρών), β) ανανεωμένο περίπτερο (με το σύμβολο της ελιάς να δίνει τον ελληνικό τόνο στον λιτό και μοντέρνο σχεδιασμό) και γ) μεγαλύτερη διάθεση συμμετοχής και εξωστρέφειας του ελληνικού εκδοτικού κόσμου. Φιλοξενήθηκαν 14 Έλληνες εκδότες έναντι 11 το 2014, δύο ελληνικά λογοτεχνικά πρακτορεία καθώς και ο Σύνδεσμος Εκδοτών Βιβλίου (ΣΕΚΒ). Αύξηση παρουσίασαν και οι εκδότες που έστειλαν νέους τίτλους βιβλίων για παρουσίαση στις διάφορες θεματικές ενότητες του ελληνικού περιπτέρου.
Τα δεδομένα
Επιπρόσθετα, στο πλαίσιο της εφετινής ελληνικής παρουσίας στη Φρανκφούρτη εκπονήθηκε από τον ΣΕΚΒ υπό την αιγίδα και με την υποστήριξη του ΕΙΠ έρευνα με τίτλο «Οι Έλληνες εκδότες στην εποχή της κρίσης και των capital controls: ζητήματα, τάσεις και προοπτικές». Η σύνοψη των ευρημάτων της έρευνας παρουσιάστηκε στη Διεθνή Εκθεση προκαλώντας το ενδιαφέρον των ξένων επαγγελματιών του βιβλίου που παραδοσιακά αναζητούν δεδομένα για την εκδοτική αγορά.
Η εν λόγω έρευνα διεξήχθη τη χρονική περίοδο 22/09 – 2/10 2015 με τη μέθοδο του δομημένου ερωτηματολογίου (δείγμα 55 εκδότες). Αποτελείται από δύο βασικά μέρη: α) Οικονομικό περιβάλλον, εκδοτική παραγωγή-αγορά και β) Εκδοτική πολιτική και νέες στρατηγικές ανάπτυξης.
Στο πρώτο σκέλος της έρευνας αποτυπώνεται ανάγλυφα η σημαντική συρρίκνωση του όγκου πωλήσεων και της βιβλιοπαραγωγής. Είναι χαρακτηριστικό ότι ο όγκος πωλήσεων το 2014 σε σύγκριση με το 2013 ήταν μειωμένος για το 71% των εκδοτών, αμετάβλητος για το 11% και αυξημένος για το 18%. Επιπροσθέτως, για το ίδιο συγκρινόμενο χρονικό διάστημα οι εκδότες σε ποσοστό 40% μείωσαν τους νέους τίτλους τους. Μάλιστα, η κατάσταση παρουσιάζεται επιδεινούμενη το πρώτο εξάμηνο του 2015 καθώς μείωση στον όγκο πωλήσεων διαπιστώνει το 73% των εκδοτών ενώ τα ποσοστά της πτώσης του όγκου πωλήσεων μετά τα capital controls (Ιούλιος 2015) κυμαίνονται για τους περισσότερους εκδότες από 20% ως 50%.
Συνακόλουθα, η πτώση του όγκου πωλήσεων για το 2015 επιφέρει μείωση της βιβλιοπαραγωγής. Έτσι, οι εκδότες σε ποσοστό 64% έχουν αποφασίσει τη μείωση παραγωγής νέων τίτλων μέχρι το τέλος του 2015. Για να αντεπεξέλθουν στις δυσμενείς οικονομικές συνθήκες εκτός από τη μείωση της βιβλιοπαραγωγής (64%) οι εκδότες υιοθετούν ποικίλες πρακτικές: προσφορές και εκπτώσεις (55%), αυστηρότερες επιλογές νέων τίτλων (47%), αναβολή-ακύρωση συμφωνιών για μεταφράσεις ξένων τίτλων (27%), περικοπές αμοιβών μόνιμου προσωπικού (26%) και μειώσεις μόνιμου προσωπικού (24%).
Στρατηγικές ανάπτυξης
Το δεύτερο σκέλος της έρευνας σχετίζεται με την εκδοτική πολιτική και τις νέες στρατηγικές ανάπτυξης του κλάδου. Ως πάρα πολύ σημαντικό πρόβλημα οι έλληνες εκδότες ιεράρχησαν σε ποσοστό 78% την αύξηση του ΦΠΑ από 6,5% σε 23% στα στάδια της παραγωγής του βιβλίου, την έλλειψη ρευστότητας στην αγορά (76%), τη μείωση της αγοραστικής δύναμης των αναγνωστών (69%), την απουσία ενιαίας τιμής στα βιβλία (49%) και την απουσία εθνικής εκδοτικής πολιτικής (47%). Κατά συνέπεια, ως πάρα πολύ σημαντικές πολιτικές εξομάλυνσης της υπάρχουσας κατάστασης οι εκδότες ιεραρχούν: την ύπαρξη φιλικού φορολογικού περιβάλλοντος για την εκδοτική βιομηχανία (67%), την επαναφορά του Νόμου 2557/1997 για την ενιαία τιμή του βιβλίου (51%), την ενίσχυση προγραμμάτων φιλαναγνωσίας σε τοπικό και εθνικό επίπεδο (47%), την ύπαρξη ενός εθνικού φορέα αποκλειστικά για το βιβλίο και την ανάγνωση (44%) και την ενίσχυση-εκσυγχρονισμό των βιβλιοθηκών (45%).
Στο τελευταίο μέρος της έρευνας που αφορά τις νέες στρατηγικές ανάπτυξης και την ψηφιακή μετάβαση είναι ενδεικτικό ότι το 71% των εκδοτών σκοπεύει να υιοθετήσει στρατηγικές που θα εναρμονίζονται με τις τεχνολογικές αλλαγές και το ψηφιακό περιβάλλον. Στην ερώτηση τι θεωρούν ψηφιακή μετάβαση οι Έλληνες εκδότες απάντησαν: ψηφιοποίηση περιεχομένου και παραγωγή ηλεκτρονικών βιβλίων (66%), νέα ψηφιακά κανάλια προβολής και πώλησης έντυπων βιβλίων και ψηφιακή επικοινωνία-δικτύωση με τους αναγνώστες (36%). Είναι αξιοσημείωτο το γεγονός ότι η οικονομική κρίση διαδραματίζει σχεδόν διττό ρόλο στον σχεδιασμό της ψηφιακής μετάβασης: από τη μία πλευρά τον αναστέλλει (58%) και από την άλλη τον επισπεύδει (27%). Σχετικά με τα ηλεκτρονικά βιβλία (eBooks) στην ελληνική αγορά οι εκδότες σε ποσοστό 62% δεν έχουν προχωρήσει στην παραγωγή τους. Όμως το 59% από αυτούς σκοπεύει να τα εντάξει στην εκδοτική παραγωγή την επόμενη διετία.
Η έρευνα αποτυπώνει ανάγλυφα τη δυσχερή κατάσταση στην οποία έχουν περιέλθει οι Έλληνες εκδότες την εποχή της κρίσης. Από την άλλη πλευρά, φαίνεται ότι έχουν τη διάθεση σε ένα φιλικότερο οικονομικό και θεσμικό περιβάλλον να προχωρήσουν μπροστά αναπτύσσοντας νέες στρατηγικές που θα δώσουν ώθηση στον ελληνικό εκδοτικό κλάδο του βιβλίου.
Κοντολογίς, η ελληνική συμμετοχή στην Έκθεση απέδειξε ότι παρά τη δυσφήμηση που έχει υποστεί η χώρα μας τα τελευταία χρόνια, διατηρεί το βαρύ πολιτιστικό της brand name. Το επιβεβαιώνει χαρακτηριστικά η κυρία Νόπη Χατζηγεωργίου (στέλεχος του ΕΙΠ – συντονίστρια των ελληνικών περιπτέρων στις διεθνείς εκθέσεις βιβλίου): «Υπάρχει πραγματικό ενδιαφέρον και δίψα στο εξωτερικό για καθετί ελληνικό. Οι ξένοι μάς προσκαλούν και διαθέτουν δωρεάν περίπτερα στις άλλες Διεθνείς Εκθέσεις (Κάιρο και Κωνσταντινούπολη) ενώ η Μπολόνια ζητεί ένα συμβολικό τίμημα, γιατί θέλουν την Ελλάδα παρούσα». Η καταπονημένη Ελλάδα έδειξε εκτός των συνόρων χαρακτήρα και επαγγελματισμό μέσα από τον κόσμο του ελληνικού βιβλίου και του πολιτισμού. Έξω πάμε καλά. Το ίδιο, όμως, θα πρέπει να συμβεί και εντός της χώρας. Απαιτείται αλλαγή πλεύσης από τους αρμόδιους φορείς. Εξωστρέφεια και συρρίκνωση δεν συνάδουν.
Ο κ. Παναγιώτης Κάπος είναι φιλόλογος, υπ. διδάκτωρ Επικοινωνίας, Μέσων και Πολιτισμού στο Πάντειο Πανεπιστήμιο.
* Η καρδιά της παγκόσμιας εκδοτικής βιομηχανίας του βιβλίου χτύπησε για 67η φορά στη Φρανκφούρτη από 14 ως 18 Οκτωβρίου 2015.

* Πηγή: tovima.gr – Οι αντιφατικές όψεις του ελληνικού εκδοτικού κόσμου

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.