Έμεινε στη Συρία για να φροντίζει γάτες
Δεκέμβριος 22, 2015
Πάμε σινεμά
Δεκέμβριος 24, 2015

[Βιβλίο] «Πόλεμος και πόλεμος», του László Krasznahorkai

«Ήταν ως εάν ο συγγραφέας να είχε χρησιμοποιήσει, αντί για στυλό και λέξεις, τα νύχια του, για να χαράξει τα πράγματα στο χαρτί και στον φαντασιακό του αναγνώστη»

Υπάρχουν βιβλία και βιβλία. Βιβλία με διάθεση στοχαστική, παιχνιδιάρικη ή ερωτική. Βιβλία ονειρικά, ταξιδιάρικα, βιβλία σκοτεινά και κλειστοφοβικά. Βιβλία που σε κάνουν να σκέφτεσαι και άλλα που σε κάνουν να αισθάνεσαι. Κάποια διαβάζονται εύκολα, κάποια δύσκολα. Κι έπειτα, υπάρχουν βιβλία σαν το «Πόλεμος και πόλεμος» του Ούγγρου συγγραφέα Λάσλο Κρασναχορκάι που σε αρπάζει από τον σβέρκο και σε βυθίζει σε έναν ωκεανό παράνοιας. Στον κόσμο που ξύπνησε μια μέρα ο Κόριμ Γκόρκι, αντιλήφθηκε ότι η ζωή του δεν έχει κανένα νόημα και αποφάσισε να αυτοκτονήσει, αφού πρώτα φέρει εις πέρας τη σημαντικότατη αποστολή που ανέθεσε στον εαυτό του: να αφήσει στην αιωνιότητα το πιο συναρπαστικό κείμενο που γράφτηκε ποτέ στην ιστορία.

Να πάρει η οργή! δεν κατανοούμε τον κόσμο, και τρόμαξε από τον τρόπο του να διατυπώνει τα πράγματα, από τον κοινότοπο, στερεότυπο, τον αφελή του τρόπο, ναι, αλλά γεγονός είναι ότι, στα σαράντα τέσσερα του χρόνια, έβρισκε τον εαυτό του φοβερά ηλίθιο, έναν πανηλίθιο που, επί σαράντα τέσσερα χρόνια, πίστευε πως κατανοούσε τον κόσμο, ενώ στην πραγματικότητα, παραδέχτηκε εκεί, στην όχθη του ποταμού, όχι μόνο δεν κατανοούσε τον κόσμο αλλά δεν κατανοούσε τίποτα απολύτως, και το χειρότερο απ’ όλα ήταν ότι, επί σαράντα τέσσερα χρόνια, πίστευε πως είχε κατανοήσει τα πάντα, κι όμως δεν είχε κατανοήσει τίποτε.

Αυτό είναι το ύφος του Κόριμ. Επανάληψη, εμμονή, παλινδρόμηση. Μακροπερίοδος λόγος με μια και μοναδική τελεία στο τέλος κάθε μικρού κεφαλαίου. Η ομιλία του είναι η ομιλία ενός μανιακού, χωρίς αρχή και χωρίς τέλος, οι λέξεις του πηδάνε, πετάνε, πέφτουνε και σέρνονται. Πόσες μέρες μπορείς να ζήσεις μέσα στο μυαλό του; Κι αν εσύ κατανοείς λοιπόν αυτόν τον κόσμο, γιατί θα πρέπει να μπεις στη διαδικασία να το κάνεις;

Ο Κόριμ, εργαζόμενος στο Κέντρο Αρχείων σε μια μικρή ουγγαρέζικη πόλη, ανακαλύπτει το έγγραφο αρ. ΙV.3/10/1941-42 και όλη του η ζωή ανατρέπεται. Πουλάει όλα του τα υπάρχοντα, πηγαίνει στη Βουδαπέστη και από εκεί στη Νέα Υόρκη, τη σημερινή «Ρώμη», δηλαδή το κέντρο του κόσμου. Ο στόχος του είναι να αντιγράψει στον υπολογιστή και να ανεβάσει στο ίντερνετ το περιεχόμενο αυτού του εγγράφου. Βρίσκει κατάλυμα στο σπίτι ενός Ούγγρου διερμηνέα και καθημερινά μιλάει στη σύντροφο αυτού για το περιεχόμενο του περίφημου εγγράφου, καθώς εκείνη μαγειρεύει. Αυτή βέβαια είναι από τη Λατινική Αμερική, έτσι δεν καταλαβαίνει λέξη από όσα της λέει ο Κόριμ, ενώ παράλληλα είναι θύμα κακοποίησης από τον βίαιο σύντροφό της.

Η ιστορία του εγγράφου είναι η ιστορία τεσσάρων ανδρών, του Μπενγκάτζα, του Κάσερ, του Τοότ και του Φάλκε. Τέσσερις άνδρες οι οποίοι τοποθετούνται από τον ανώνυμο και, κατά πάσα πιθανότητα, τρελό συγγραφέα τους σε διάφορα μέρη, όπως η Κρήτη, το Μόναχο και η Βενετία σε διαφορετικές χρονικές περιόδους. Τα τέσσερα αυτά πρόσωπα, που κανείς δεν ξέρει από πού έρχονται, αντιπροσωπεύουν την ειρήνη, την ποίηση και την ευγένεια της ψυχής. Σε κάθε τους περιπέτεια στους χωροχρόνους στους οποίους σεργιανίζουν, ο πόλεμος και η θλίψη έρχονται να ραγίσουν κάθε τι που αυτοί πρεσβεύουν. Ο Κόριμ διηγείται με πυρετώδη ρυθμό τόσο τις περιπλανήσεις τους, όσο και τα λόγια τους:

Γιατί, διευκρίνισε ο Κόριμ, οι άλλες μορφές αγάπης δεν τον ενδιέφεραν, η εντελώς αγνή αγάπη για την οποία μιλούσε αντιπροσώπευε για εκείνον, την πιο βαθιά, την πιο ευγενή μορφή αντίστασης, μάλιστα τη μοναδική, the resistance, γιατί μόνο αυτή η αγάπη θα βοηθούσε τον άνθρωπο να κατακτήσει την απόλυτη και άνευ όρων ελευθερία του, πράγμα που θα τον καθιστούσε άκρως επικίνδυνο για τον κόσμο που τον περιέβαλλε, ναι, έτσι είναι, συνέχισε ο Φάλκε, και αν το καλοσκεφτούμε, ο ερωτευμένος άνθρωπος είναι ο πιο επικίνδυνος απ’ όλους, γιατί είναι αυτός που αποστρέφεται βαθύτατα το ψέμα, θα ήταν ανίκανος να πει ψέματα και θα ένιωθε καλύτερα από τον καθένα την σκανδαλώδη διαφορά ανάμεσα στην αγνή, από τη φύση της αγάπη, και στη διεφθαρμένη, από τη φύση της, τάξη του κόσμου, και αυτό δεν σήμαινε πως η αγάπη ήταν η ενσάρκωση της τέλειας ελευθερίας, the perfect freedom, αλλά ότι αυτή η αγάπη έκανε ανυπόφορη την έλλειψη ελευθερίας.

Μια λεκτική δίνη. Ο Κόριμ αναζητεί τη λύση του μυστηρίου του κειμένου μανιωδώς, όπως ψάχνει να βρει και το νόημα που κρύβει η Νέα Υόρκη. Ανακαλύπτοντάς τα, η τρέλα, με την οποία φλέρταρε από την αρχή του βιβλίου, τον παίρνει οριστικά στην αγκαλιά της. Έχει γίνει ένα με τους φανταστικούς ήρωες του εγγράφου, τους κουβαλάει πλέον μαζί του, πάνω του, και δεν ξέρει πού και πώς να τους αφήσει. Το εν λόγω κείμενο γίνεται η απολογία του κόσμου, ενός κόσμου που έχει διαλυθεί και που βυθίστηκε για πάντα στο σκοτάδι. Η ανακάλυψη του Κόριμ θα γίνει Αποκάλυψη και η ίδια η αφήγηση του θα μεταμορφωθεί σε χείμαρρο που θα σαρώσει τις έννοιες, τον ρυθμό και τη σιγουριά της ύπαρξης. «Φεγγάρι, κοιλάδα, πάχνη, θάνατος», τέσσερις λέξεις, το μάντρα του τέλους.

Μια εφιαλτική σύγκρουση. Μια σύγκρουση ανάμεσα στο υπαρκτό και το ανύπαρκτο, που «έχει, όπως το υπαρκτό, τους δικούς του νόμους», ανάμεσα στο θεϊκό και το γήινο, ανάμεσα στο καλό και το χυδαίο, ανάμεσα στην αιωνιότητα και την αμνησία. Μια αριστουργηματική σύνθεση μορφής και ουσίας της γραφής, που δημιουργεί σπίθες πάνω στις σελίδες. Ένα μυθιστόρημα για ό,τι χάθηκε, για ό,τι μας ανήκει και για ό,τι είμαστε υπεύθυνοι, για την οδύνη και τη φρίκη ενός ταξιδιού που δεν έχει νόημα. Ένας ήρωας που είναι ο «άνθρωπος του μέλλοντος», εκείνος που «όσο κι αν έψαξε, δεν κατάφερε να βρει αυτό που αποκαλούσε Θύρα Εξόδου». Ένα γλυπτό σμιλεμένο για να δώσει όψη στο νοητικό χάος, ένα μαύρο πέπλο που ντύνεται όποιος επιθυμεί να βιώσει τον πόλεμο και τον πόλεμο.

* Το μυθιστόρημα «Πόλεμος και πόλεμος» (1999) μεταφράστηκε και εκδόθηκε πρώτη φορά στην Ελλάδα τον Μάρτιο του 2015. Ο Λάσλο Κρασναχορκάι τιμήθηκε φέτος με το Διεθνές Βραβείο Μπούκερ.

εικόνα άρθρου (article's image)

Πόλεμος και πόλεμος, του László Krasznahorkai
Εκδόσεις Πόλις (2015)
Μετάφραση: Ιωάννα Αβραμίδου
Σελ. 376

http://www.artcoremagazine.gr/logos-texni/bibliothiki/polemos-kai-polemos-tou-lszl-krasznahorkai

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.